Người Việt Thầm Lặng – Tại sao chúng ta không có lãnh đạo?

Đ đu tranh, phi có người đu tranh. Không có người đu tranh thì không có cuc đu tranh. Đu tranh quá ít người thì không có sc mnh đ thay đi được cc din. Đó là yếu t nhân s. Nhưng đông người mà không đoàn kết, không thng nht được ý chí và đường li đu tranh, thì ch là mt đám người ô hp, không sc mnh. Mun đám đông y liên kết thành mt khi, cùng chung mt ý chí, cùng theo mt đường li, thì phi có t chc. Mun có t chc thì phi có người đng ra xây dng t chc, quy t người vào t chc, đng thi điu hành nhng người trong t chc, tóm li là phi có người lãnh đo.
Mt tp th không có lãnh đo tương t như rn không đu. Không đu thì thân th dù lành mnh cường tráng đến đâu cũng chng làm được gì ra hn.
Cuc đu tranh chng đc tài cng sn hin nay, mun chiến thng, mun thành công, các lc lượng hay t chc đu tranh dù trong nước hay hi ngoi đu cn có lãnh đo.
Lãnh đo mt t chc trong nước qu là khó, vì bt kỳ ai xut đu l din lãnh đo cuc đu tranh cũng đu b cng sn tìm cách tiêu dit, khai tr, b tù, nếu không được thì cô lp, vô hiu hóa các hot đng, hay ít nht là hn chế kh năng hot đng. Dù đc đ tài ba đến đâu, h đã b hn chế hay vô hiu hóa hot đng thì khó mà lãnh đo.
Còn hi ngoi tuy không có nhng khó khăn y, nhưng có nhng khó khăn khác khiến cho lc lượng đu tranh hi ngoi hin nay chưa xut hin được người nào có kh năng quy t được đi đa s qun chúng, được qun chúng n phc, tín nhim và chp nhn quy phc. Biết bao người mong mi mt lãnh đo xut chúng đưa cuc đu tranh ti hi ngoi đi đến thành công! Nhưng cho ti nay, sau my chc năm đu tranh, lãnh đo y vn chưa xut hin. Người Vit hết nhân tài ri sao?
Đ đi vào vn đ, trước hết cn tìm hiu xem người lãnh đo cn có nhng đc tính nào.
Lãnh đo gii không nht thiết phi tài gii hơn người v mi phương din, mà phi làm sao đ nhng người tài gii hơn mình sn sàng cng tác hu cùng đt đến mc tiêu chung. Điu mà người lãnh đo có th làm được trong khi nhng người tài gii kia không làm được, đó là liên kết các cá nhân hay các nhóm người khác bit nhau li thành mt t chc, đng thi thng nht được nhng đường li vn rt đa dng ca nhng nhóm y thành mt đường li duy nht. Người lãnh đo gii dùng s khôn khéo, tế nh, mm do đ thng nht hơn là dùng nhng bin pháp mnh. Cưỡng chế ch được s dng mt cách hn chế và bt đc dĩ trong nhng trường hp “chng đng đng” mà thôi.
Biết bao người cho rng người lãnh đo lý tưởng mà mi người mong đi phi là người gương mu, chính trc, biết hy sinh, có ngh lc, t tin, thông minh, có kh năng phân tích và tng hp, va sc bén, nhy cm, sn sàng ra tay hành đng, va tp hp được qun chúng, to nim tin tưởng, c vũ và đng viên nhng người cng tác, đng thi có tm nhìn xa, tm nhìn chiến lược, quyết tâm và bn b theo đui, li quyết đoán và to được nhng thay đi, v.v…
Nếu c kỳ vng và đòi hi người lãnh đo phi được như thế thì chúng ta rt d tht vng, vì c thế gii t xưa đến nay không chc có v lãnh đo nào có đy đ nhng đc tính y. Nhìn li nhng anh hùng ca dân tc ta cũng như ca thế gii, hoc nhng người ni tiếng là nhng minh quân trên thế gii, chúng ta thy các v cũng có khá nhiu khuyết đim. Người được mt này thì mt mt kia. Người điu hành gii thì nhiu khi li rt đc đoán, lúc nào cũng cho mình là đúng; người được mi người quý mến thì li thiếu quyết đoán; người đo đc thì li d tin người nên hay b qua mt; người nhân hu thì không đ cng rn đi vi người xu…
Nhìn li lch s, ta thy nhng người lãnh đo gii có th là người bình dân, không gii v ch nghĩa, như Đinh B Lĩnh, Lê Li, Nguyn Hu… nhưng có kh năng làm cho nhng nhân tài xut chúng như Nguyn Trãi, La Sơn Phu T… cng tác vi mình. Trong b tiu thuyết lch s “Hán S Tranh Hùng”, Lưu Bang cho qun thn thy ông không gii bng nhng quan, tướng dưới quyn ông, nhưng ông có kh năng s dng h, làm cho h hết lòng vì mình… (*)
Saint Bernard nói: “Hi nhng người thông thái, xin hãy dy d chúng tôi. Hi nhng người đo hnh, xin hãy làm gương đ chúng tôi bt chước. Và hi nhng người khôn ngoan, xin hãy lãnh đo chúng tôi“. Như thế, theo Saint Bernard, người lãnh đo gii không nht thiết là người ni bt v thông thái hay đo hnh, mà phi hơn người v khôn ngoan. Vì thế chúng ta đng đòi hi người lãnh đo phi là trí thc, thông thái, có bng cp, hay có đi sng luân lý tht gương mu… Người lãnh đo ch cn đt được mc trung bình hoc trên trung bình v hai phương din y là đ (**).
Người lãnh đo có th không gii v mt s mt, nhưng đ là mt lãnh đo tt, thì phi có nhng đc tính hơn người sau đây: có lòng yêu nước, biết đt đi cuc (quyn li đt nước) trên tiu cuc (quyn li riêng ca đng phái, gia đình, cá nhân), lòng qung đi (không chp nht nhng chuyn tiu tiết), tính đàn anh (biết bo v và quan tâm đến nhng người dưới quyn), biết lng nghe, tính tình cao thượng…
Lãnh đo có th có nhng sai lm, có th còn mt s nhng khuyết đim. Vì thế chúng ta cn có cái nhìn tng th mang tính tương đi. Người tt là người có nhiu điu tt hơn điu xu, và người xu là người có nhiu điu xu hơn điu tt. Ch không phi người tt là người không có điu xu, và người xu là người không có điu tt. Đng nhìn vào phn ít hơn mà đánh giá c toàn th. Đng vì mt vết đen trong mt t giy trng mà bo đó là t giy đen! Hin nay có khá nhiu người đánh giá con người và s vic theo kiu y!
Tht ra, trên đi, chúng ta rt khó kiếm được s gì hoàn ho, lý tưởng, đúng như mình mun. Nhng gì chúng ta có th có được trong tm tay thường không hoàn ho. Vì thế s khôn ngoan đòi hi chúng ta phi chn và chp nhn cái tương đi tt nht hoc cái ít xu nht, ch không phi cái mình mong mun. Nếu c đòi phi có được cái hoàn ho và chê b nhng cái tt nht (nhưng không được như ý) đến vi mình, chúng ta s b l nhiu cơ hi đáng tiếc. Chúng ta s rơi vào trường hp “già kén, kn hom” ca nhng người vì ch mun kết duyên vi người như ý mun nên t chi nhng người tương đi xng đáng, đ ri khi không th ch đi được na thì phi lp gia đình vi nhng người còn d hơn rt nhiu so vi nhng người mình đã t chi.
Nhìn li lch s, chúng ta thy nhng trường hp “tránh v dưa, gp v da” không ch ca mt cá nhân hay mt đoàn th mà ca c mt dân tc. Người dân vì không hài lòng vi mt chính ph tương đi tt, nhưng không va ý mình nên lt đ đ ri sau đó phi chp nhn nhng chính ph còn ti t hơn rt nhiu.


Trong các lãnh vc, chúng ta đu phi chp nhn tính tương đi ca con người cũng như s vic và hoàn cnh. Trong chính tr cũng thế, thm chí còn hơn thế na.
Mun lãnh đo thì trước tiên phi thu phc được qun chúng và có được nhng người cng tác cht ch vi mình. Vào nhng thi đi trước, các nhà lãnh đo tương đi d dàng được qun chúng tin tưởng và n phc hơn là thi đi “bùng n thông tin” hin nay. Và nhng người lãnh đo nơi nhng dân tc khác dường như d xut hin hơn nơi người Vit chúng ta!
Tâm thc ca người Vit chúng ta dường như vn nng tinh thn “nho quan” do nh hưởng ca nn văn hóa c xưa ca Trung Hoa. Ngay t trong gia đình, cha m thường khuyến khích con cái chu khó hc hành đ mai sau ra làm quan hay có đa v cao trong xã hi hu có th “ăn trên ngi trc” trong thiên h… Tâm lý đó khiến chúng ta thích điu khin người khác, thích đng trên đu trên c người khác, và không mun hay không chp nhn cho ai lãnh đo mình c, tr trường hp b áp lc hay trong cái thế phi chp nhn.
Mt lý do khác là chúng ta khó chp nhn người lãnh đo mình có khuyết đim; ch cn có mt vài khuyết đim nào đó bt li cho ta là ta không còn n phc, không còn mun ng h na. Nhưng th hi: có ai trên trn này không khuyết đim? Nhng anh hùng cái thế trong lch s mà chúng ta hết sc cm phc cũng đu có nhng khuyết đim. Nếu phi sng gn h hay sng chung vi h, có th chúng ta s bc mình vì tính tình ca h và không phc h na. Nhưng ngày xưa, nhng khiếm khuyết ca h ít ai biết đến vì h không sng trong thi đi bùng n thông tin như chúng ta hin nay. Nhng khiếm khuyết ca h được nhng người thân chung quanh h, k c nhng người viết lch s, che du hay nói nh đi (***). Còn nhng ưu đim ca h thì được trưng ra hay thi phng lên: “đp khoe, xu che” mà! C xem cách CSVN viết v H Chí Minh thì chúng ta có th suy ra được phn nào tâm trng y! Đương nhiên nhng nhà viết s trong chế đ Cng sn thì thi phng (thm chí ba đt) nhng ưu đim và ém nhm nhng khuyết đim gp hàng trăm ln nhng nhà viết s thi phong kiến!
Còn thi đi internet hin nay, c thế gii ging như mt làng nh. Khiếm khuyết ch có th che du mt thi gian, không lâu được. “Cây kim trong bc cũng có ngày lòi ra”, thi nay thì lòi ra rt sm!
Có nhng người sn sàng tung lên mng, hoc ph biến trên mng nhng li nói xu (chuyn có thc), vu khng (chuyn không có). Ch cn mt cái bm chut vi tính là nhng li nói hành nói xu, nhng li vu khng được ph biến đến hàng trăm người. Trong s hàng trăm người nhn được thì li có 5, 10 người tiếp tc ph biến đến hàng trăm người khác, và c thế tiếp tc. Có nhng người coi vic chê bai, đánh phá người khác như mt thú tiêu khin: Bt kỳ ai tương đi to được mt thành tích hay uy tín nào đó hơn người mt chút là b h đánh phá, chi bi, thm chí “cn tàu ráo máng”, dù chng biết nhau hay chng có chút thù oán gì vi nhau! Tiếc thay biết bao người tin vào nhng thông tin y và phn ng bt li cho nn nhân!
Ngày nay nhiu người không còn có khái nim v khu nghip hay không còn cho vic nói hành nói xu hay vu khng người khác là mt ti li na! Nói xu hay vu khng bng ming thì li nói bay mt hoc quên đi d dàng và ch mt vài người nghe được. Còn nói xu hay vu khng trên internet thì không ch được ph biến đến hàng trăm, ngàn hay hàng triu người, mà nó còn được lưu li trong hàng trăm, hàng ngàn máy vi tính cũng như trên mng Internet và có th lưu truyn ti thế h sau. Cho nên cái “khu nghip” (nói theo t ng Pht giáo) được to trên các din đàn Internet chc chn nng n gp ngàn ln hơn so vi khu nghip ch bng li nói thường. Nhng người hay ph biến hoc tiếp tay ph biến nhng li nói xu hay vu khng bng Internet thường không nghĩ ti cái ngày h phi tr nghip, tr cái “nghip internet” hay cái “‘mng’ nghip” y!
Nếu c đ tình trng mi khuyết đim, mi cái xu ca nhng người tương đi có uy tín trong công cuc đu tranh cho t do dân ch chng đc tài cng sn đu được trưng bày hoc thi phng lên trên mng Internet thì chng bao gi chúng ta có được mt người lãnh đo xut chúng ni lên c. Uy tín ca nhng người y đã b gip tt “t trong trng nước” như thế thì làm sao h quy t được qun chúng? Làm sao h có được người sn sàng cng tác vi h?
Đt nước ca chúng ta khó mà thoát ách đc tài và s không bao gi tr thành mt “con rng châu Á” vươn lên t đng đ nát hin nay do chế đ cng sn gây nên nếu không có được nhng nhà lãnh đo xut chúng. Nhưng làm sao nhng nhà lãnh đo xut chúng y xut hin được nếu chúng ta c đ cho h b trit đường xut hin? Nếu chúng ta ch chp nhn nhng người lãnh đo phi tht lý tưởng, phi hoàn ho đ mi mt, thì làm sao chúng ta có được? hoc h người nào đu tranh có uy tín mt chút cũng b mt đám người chuyên dùng Internet dèm phá, đánh phá, bơi móc, h uy tín mà chúng ta li tiếp tay vi đám người y bng cách tin h mt cách ngây thơ, không cn kim chng?
Hãy chp nhn tính tương đi và hãy nhn đnh sáng sut trước nhng bài viết bêu xu, m l hay vu khng!
“ĐNG TIN NHNG GÌ CNG SN NÓI! HÃY NHÌN NHNG GÌ CNG SN LÀM!”
Người ta c du này mà nhn biết nhng ai đang làm li cho cng sn, đang phá hoi đt nước, đó chính là NHNG NGƯỜI GÂY CHIA R!
Người Vit Thm Lng

________________________

(*) “Hán Sở Tranh Hùng” hồi 41 có đoạn: Mùa hạ tháng năm, Hán đế đặt tiệc ở cung Nam thành Lạc Dương thết đãi quần thần. Rượu được mấy tuần, Hán đế hỏi: – Trẫm muốn hỏi câu này, liệt hầu và các tướng ai biết cứ trả lời. Quần thần đều để ý lắng nghe. – Trẫm sở dĩ có thiên hạ là vì sao? Họ Hạng mất thiên hạ là vì sao? Cao Khởi, Vương Lăng thưa: – Bệ hạ chuộng nghĩa thi nhân, được thiên hạ cảm mến, còn Hạng Vũ tuy có sức mạnh tuyệt năng, song thiếu đạo đức. Do đó trời đã dành sẵn sự thành bại này. Hán đế nói: – Các khanh chỉ thấy được một phần, chưa thấy được toàn diện. Ðành rằng nhân đạo là gốc, song việc lãnh đạo còn phải ở những yếu tố cần thiết mới thành công được. Như vận trù ở trung quân, quyết thắng ra ngoài nghìn dặm, ta không bằng Tử Phòng. Trấn giữ quốc gia, vỗ về trăm họ, vận tải lương thực cho chu toàn, ta không bằng Tiêu Hà. Cầm quân trăm vạn, đánh đâu được đấy, phá đâu lấy đấy, ta không bằng Hàn Tín. Ba người ấy đều là bậc nhân kiệt, mà ta biết dùng, vì thế nên lấy được thiên hạ. Còn Hạng Vũ có một mình Phạm Tăng mà không biết dùng, cho nên bị chết về tay ta. Quần thần nghe Hán đế nói đều bái phục.” (Bản dịch của Mộng Bình Sơn, Hồi 41,
(**) Trang Wikipedia về “Lãnh Đạo” có đoạn viết: “Trong tư tưởng trước đây, người ta đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải “vừa có tài năng, vừa có đức độ“. Tuy nhiên, chính Jack Welch đã khẳng định bằng các tri thức mà ông có được và kinh nghiệm bản thân từ thực tế vô cùng sinh động rằng đó chỉ là mong muốn có tính lý tưởng mà thôi. Trên thực tế gần như không có loại lãnh đạo này.
Những người “có đức độ” thường là người có thiên hướng hoạt động xã hội, phi lợi nhuận và thiếu động lực cần thiết để theo đuổi mục đích mà một lãnh đạo giỏi cần có. Nhiều người trong số này có thể là lãnh đạo song không bao giờ giỏi hoặc chỉ dừng ở mức là các nhà quản lý bình thường.
Trong khi đó, theo Jack Welch, đại đa số các nhà lãnh đạo lại bị thúc đẩy bởi các động lực, thậm chí là các dục vọng (gần trùng với tư tưởng về dục vọng thúc đẩy (libido) trong trường phái phân tâm học của Sigmund Freud). Các động lực này có thể là quyền lực, là tiền, là của cải, các quyền lợi… hay là danh tiếng. Jack Welch cũng bác bỏ mô hình nhà lãnh đạo lý tưởng và cho thấy theo tổng kết của ông, có đến khoảng 70% số lãnh đạo giỏi bị thúc đẩy và thành công bởi động lực hay dục vọng.”
(***) Thiết tưởng chúng ta không nên dẫn chứng những khuyết điểm ấy ở đây, vì lòng tôn kính đối với các vị tiền nhân anh hùng.
This entry was posted in Bình luận. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s