Trung cộng đang sụp đổ

By DAVID SHAMBAUGH 


Trong bài viết đăng trên tờ WSJ tháng 3/2015, Giáo sư David Shambaugh thuộc đại học George Washington tiên đoán 

”Màn cuối cũa ách thống trị cũa trung cộng hiện đã bắt đầu và đang diễn biến xa hơn nhiều người tưỡng và với những biện pháp bá đạo Tập Cẫm Bình đã đưa trung cộng đến sự đỗ vỡ. Trong phiên nhóm cũa quốc hội trung cộng hôm tháng ba vừa qua, một phiên họp trở thành nghi thức hàng năm quá quen thuộc,

Khõang 3000 ”dân biễu” khắp nơi ỡ trung cộng từ những dân biễu sắc tộc thiễu số mặc áo quần màu mè sặc sỡ  cho đến các tĩ phú dân biễu đại gia ỡ chốn thị thành chùm nhum nhau lại trong một tuần lễ đễ làm bộ bàn chuyện qù́ôc sự.
M̀ột số người coi sự kiện nầy như một chỉ dấu về sự lớn mạnh hệ thống chánh trị trung cộng – thế nhưng đây chĩ là một che đậy sự suy yếu. Chánh trị trung cộng luôn mang đầy kịch tính với những kịch bãn như quốc hội  nhằm phãn ãnh quyền lực và sự ỗn cố cũa đãng cộng sãn tàu. Cã dân lẫn quan thừa biết là họ phãi tuân hành những nghi thức như vậy, vui vẽ tham gia và lập đi lập lại như con két nhử̃ng khẫu hiệu rỗng tuếch. Những động thái nầy trong tiếng tàu gọi là ”biaotai” có nghĩa là ”bày tõ quan điễm cũa mì̀nh” chẵng qua chĩ là một hình thức tiêu biễu cũa sự phục tùng. Tuy bên ngoài trông như vậy nhưng bên trong, hệ thống chánh trị cũa trung cộng bị gãy đỗ một cách thãm hại và không ai biết rõ điều nầy hơn là chính đãng cs tàu. Người hùng lãnh đạo trung cộng, Tập Cẫm Bình, hy vọng việc ông ta đàn áp đối lập và tham nhũng sẽ chống đỡ ách thống trị cũa đãng cs tàu. Ông ta quyết chí sẽ không là một Gorbachev cũa trung cộng ngự tri trên sự đỗ vỡ cũa
 đãng cs tàu. Thế nhưng, thay vì đi ngược lại Gorbachev, họ Tập có thễ bị lôi cuốn vào chung một số phận như Gorbachev.  Sự chuyên quyền cũa Tập gây ra áp lực nặng nề cho hệ thống chánh trị và xã hội trung cộng và đẫy hệ thống nầy đến gần hơn nữa sự gãy đỗ.
Tiên liệu sự giãy chết cũa một chế độ chuyên chế là  một việc làm trắc trỡ. Không mấy chuyên viên tây phương đã dự đóan trứơc được ṣư tan rã cũa Liên Xô vào năm 1991. Ngay như CIA cũng hoàn toàn không biết gì cã. Hai năm trước đó, sự tan rã cũa các quốc gia cs Đông Âu cũng bị gán cho là những mơ ước hão huyền cũa những người chống cộng cho đến khi nhũng ước mơ  đó biến thành sự thật. Những cuộc ”cách mạng màu” thời hậu Liên xô tại các nước Georgia, Ukraine, Kyrgyzstan trong thời gian từ năm 2003 đến năm 2005 và cuộc nỗi dậy mùa Xuân Á Rập trong năm 2011 xãy ra mà không ai dự đoán trước.
Các nhà quan sát nội tình trung cộng đang theo dõi sát nút những dấu hiệu phân rã và suy giãm cuã trung cộng kễ từ khi trung cộng trãi qua một kinh nghiệm sinh tữ tại quãng trường Tiên An Môn năm 1989. Từ đó đến nay một số chuyên gia về Trung Hoa đã đem tên tuỗi tiếng tăm cũa mình ra đánh cuộc là sự sụp đỗ cũa trung cộng sẽ không sao tránh khõi. Một số khác dè dặt hơn, trong số đó có tui. Thế nhưng thời thế đỗi thay tại trung cộng vì vậy sự phân tích cũa chúng tui cũng phãi thay đỗi theo.
Tui tin là màn cuối cũa ách thống trị cũa trung cộng hiện đã bắt đầu và đang diễn biến xa hơn nhiều người tưỡng. Dĩ nhiên chúng ta không biết được từ nay đến lúc chung cuộc cuộc dĩễn biến tại trung cộngsẽ ra sao. Tìǹh huống có thễ sẽ rất là bất ỗn và rất lộn xộn. Tuy nhiên, cho tới khi nào chánh quyền trung cộng bắt đầu rã đám một cách rõ ràng, những người trong guồng máy chánh quyền trung cộng vẫn phãi đóng kịch phụ diền cho bộ mặt ỗn cố bề ngoài.
Ách thống trị cũa cs tại Trung Hoa  sẽ không kết liễu một cách êm thấm.  Một biến cố đơn độc không ̣đũ sức châm ngòi cho sự sụp đỗ  cũa chế độ trong hòa bình . Sự tan rã cũa trung cộng  có thễ sẽ kéo dài trong khung cãnh hỗn độn và máu lữa. Tui cũng không lọai bõ sự kiện có thễ Tập Cẫm Bình sẽ bị lật đỗ trong một cuộc tranh dành quyền lực hoặc là đão chánh. Với chiêu bài hăng say chống tham nhũng – được phiên nhóm quốc hội hồi tháng 3 vừa qua chọn làm tiêu đề – Tập Cẫm Bình đã đánh mất cơ hội thành công và đã làm mất lòng các ̣đãng viên trụ cột, các nhân vật quân sự và các đại biễu.
Trung hoa có câu ngạn ngữ ngoài cứng trong mềm. Tập Cẫm Bình là một người lãnh đạo cứng rắn. Ông ta biễu lộ sự cã quyết và tự tin. Thế nhưng, sự cứng rắn cũa họ Tập không đi đôi với  sự mong manh bên trong đãng cs tàu.
Thữ nhìn qua 5 chỉ dấu về các điễm yếu và dễ bị tỗn haị cũa chế độ và đãng cs tàu:
Thứ nhứt, những người ưu tú trong nền kinh tế trung cộng đều ̣ỡ trong tư thế chưn trong chưn ngòai và sẵn sàng chém vè hội đồng nếu một khi hệ thống bắt đầu lung lay. Năm 2014, Viện Nghiên cứu Hurun ở Thượng Hãi, chuyên điều nghiên giới giàu có cũa tàu cộng cho biết 64% những cá nhân có tiền nhiều  trong số 393 triệu phú và tĩ phú hoặc đã di cư ra ngoại quốc hoặc dự định di cư. Những người dân trung cộng giàu có đều gỡi con du học ngoại qùôc với con số kỹ lục (sự kiện nầy đã đánh giá như thế nào giá trị giáo dục cũa trung cộng ỡ bậc cao đẵng).
Ngay trong tuần nầy ̣(tuần của tháng 3/2015 – ghi chú cũa lpl), theo báo chí, các nhân viên an ninh liên bang lục soát một số địa điễm tại miền Nam Cali mà chánh quyền Mỹ nghi là có dính dấp đến dịch vụ du lịch sinh đẽ trị gía ”nhiều triệu đôla trong đó cạ́c khách du lịch đàn bà cũa trung cộng sinh con tại đây và mang trẽ sơ sinh về nước với quốc tịch Mỹ”. Giới giàu sang trung cộng  phá kỹ lục về số lượng và giá cã mua nhà đất hãi ngọai, đồng thời họ cũng di tãn tài sãn cũa cãi ra nước ngoài trong những thiên đường trốn thuế hoặc qua những công ty trá hình .
Trong khi đó chánh quyền trung cộng cũng ráng dẫn độ một số lớn những người mang tiền ra sống ỡ ngoại quốc. Một khi mà giới ưu tú cũa đất nước trong đó có nhiều đãng viên, ùn nhau bõ chạy ra nước ngoài, thì đó là chĩ dấu cũa sự thiếu tin tưỡng nơi chế độ và tương lai cũa đất nước.
Thứ hai, từ khi lên cầm quỳền năm 2012, Tập Cẫm Bình càng gia tăng mức đàn áp chánh trị vốn đã có từ năm 2009. Mục tiêu cũa sự đàn áp là giới báo chí, truyền thông, văn nghệ, phim ãnh, các hệ phái tôn giáo (như Pháp Luân Công , Khí Công… lpl), internet,giới trí thức,người Tây Tạng, người Cương,các người đối lập, luật sư, các tỗ chức phi chánh phũ, giáo sư và sinh viên đại học và các sách giá khoa. Năm 2013, Ũy ban TW đãng ban hành một mệnh lệnh khắt khe  được biết đến dưới tên  tài liệu số 9 chĩ thị các cấp trong đãng phãi truy lùng cho ra những gì cỗ xuý cho ”các giá trị phỗ cập” cũa Tây phương gồm cã những ý niệm dân chũ lập hiến, xã hội công bằng tự do, tự do báo chí và ý nìêm kinh tế cấp tiến mới. Một chámh phũ đầy tự tin và nắm vững an ninh không không có những biến pháp đàn áp như vậy.
Thứ ba, ngay cã những phần tữ trung thành với chế độ cũng chĩ làm việc lấy lệ. Khó có thễ không nhận thấy được sự đóng kịch đang trãi rộng ra khắp cơ cấu chánh trị cũa trung cộng trong vài năm qua. Mùa hè năm ngóai tui là một trong số ít người ngọai quốc và là người Mỹ duy nhứt tham dự hội thão do một tỗ chức điều nghiên có quan hệ với đãng cs tàu tỗ chức tại Bắc kinh về chũ đề ”giấc chiêm bao cũa trung cộng”  một ý niệm chánh cũa hChúng tui ngồi xuốt hai ngày mà tâm trí mõi mệt. Hàng tá học giã trung cộng khêng ngớt trìng bày về chũ đề, nhưng nhìn vào nét mặt cũa họ lạnh như tiền, cữ động cứng nhắc, ró ràng là họ chán chường. Họ phãi tuân thũ theo lệnh đãng và lá buà mới cũa lãnh tụ . Nhng rõ ràng là tuyên truyền kiễu nầy đã hết linh và không ai còn tin tưỡng những gì họ dã nói,đã nghe.
Trong Tháng 12, tui trỡ lại Bắc kinh đễ dự hội nghị tại trường trung ương đãng, một cơ chế cao cấp nhứt cũa trung cộng về lý thuyết giáo điều, một lần nữa các viên chức và chuyên viên đối ngọai cao cấp nhứt nước đọc đi đọc lại từng chữ một nh̃ưng khẫu hiệu tuyên truyền. Một hôm, trong giờ ăn trưa, tui mò đến một tiệm sách trong khuôn viên trường đại học, một mục tiêu quan trọng vì nơi đây tui có thễ thu thập dữ liệu mới về cách học hõi cũa các cán bộ lãnh đạo cũa trung cộng. Hàng đống sách trưng bày trên kệ từ Lenin Tuyễn tập cho đến hồi kỵ cũa bà cựu Ngoại trưỡng Mỹ Codoleezza Rice. Ngay ngõ vô tiệm, một chồng sách bõ túi do Tặp cẫm Bình viết đỗ cỗ xúy cho việc nắm vững quần chúng. ”Sách bõ túi nầy bán được nhiều không?”. Tui hõi người đứng bán sách. ”Dạ không”. Cô bán sách trã lời. ”Sách cho không”. Chồng sách bó túi cao ngất cho thấy lọai sách nầy không phãi là lọai sách hấp dẫn.
Thứ tư, tham nhũng  trong đãng cs và quân đội trung cộng cũng đã tõa rộng ra khắp xã hội tàu. Chiến dịch chống tham nhũng cũa họ Tập tuy bề thế hơn những lần trước, nhưng không có một chiến dịc nào có thễ loại bõ được vấn đề. Tham nhũng đã bám rễ sâu trong một chính thễ độc đãng, hệ thống giữa chũ và khách,  một nền kinh tế không có sự trong sáng, một hệ thống truyền thông bị nhà nước kiễm soát và thiếu sót  sự cai trị dựa trên luật pháp. Thêm vào đó, chiến dịch chống tham nhũng cũa họ Tấp có vẽ như là nhắm vào những phần tữ được lựa chọn trước hơn là một chiến dịch thực sự chống tham nhũng. Cho tới nay các đối tượng cũa chiến dịch là những người thuộc phe nhóm cũa Giang Trạch Dân, cựu chũ tịch cũa trung cộng. Năm nay đã 88 tuỗi, họ Giang là ”bố già” cũa nền chánh trị trung cộng. Tìm cách tóm bắt màn lưới do họ Giang đứng đầu trong lúc ông ta vẫn còn sống sờ sờ ra đó quã Tặp cấm Bình làm một việc mạo hiễm nhứt là khi họ Tập không có đàn em đễ được đưa lên nắm các ghế quyên lực trong cháng quyền. Một vấn đề nữa là, Tập Cẫm Bình là con cũa công thần đời thứ nhứt cũa trung cộng, do vậy ông ta thuộc vào lọai ”vương tôn công tữ” cũa đãng cs trung côđng và mối liên hệ chánh trị cũa ông ta dính dáng nhiều đến các vương tôn công tữ khác. Cái vị thế ăn trên ngềi trước cũa các bậc công hầu đõ nầy đã bị dân chúng tàu chữi rũa thậm tệ.
Sau cùng là nền kinh tế cũa trung cộng. Nhiều người trong giới quan sát Tây phương ví nền kinh tế cũa trung cộng như là một chiếc xe vận tá̃i hạng nặng chạy hòai không bao giờ ngưng lại. Thế nhưng nền kinh tế ấy bị mắc kẹt trong những cụm bẫy không dễ gì thóat ra khõi được. Trong phiên họp khoáng đại cũa đãng cs tàu tháng 11 / 2013 do Tập chũ tọa, hội nghị đồng ý một ngân sách ”khũng” ̣(nhái theo chữ nghĩa cũa việt cộng) đễ cái tiến kinh tế. Cho tới nay kế họach nầy vẫn còn nằn trên dàn phóng. Dù là mức tiêu thụ tăng lên, thũ tục rườm rà được chế giãm và một vài biện pháp cãi cách tài chánh được áp dụng, nhưng mục tiêu đầy tham vọng cũa Tập đã bị chết từ trong trứng nước. Các biện pháp cãi cách thách thức những phe nhóm lợi ích ăn xâu đầy quyền lực như các công ty quốc doanh cũa trung cộng. các cán bộ cs tại địa phương, những thứ nầy chung nhau lại ngăn chận việc thi hành cãi cách.
Năm điễm nêu trên biễu hiện càng ngày càng rõ sự rạn nứt trong sự nắm quyền kiễm sóat cũa chế đ̀ộ mà chĩ có việc cãi cách chánh trị mới cuứ vãn được. Cho tới khi nào trung cộng nới lõng giây cương thì tàu không thễ nào thành một thứ xã hội phát triễn và một ”nền kinh tế hiễu biết” theo như mục tiêu cũa cương lĩnh trong đại hội kỳ ba. Hệ thống chánh trí cũa trung cộng là một trỡ ngại lớn cho sự cãi cách cần thiết cho nền kinh tế và xã hội tàu. Nếu Tập Cấm Bình và các lãnh đạo khác cũa trung cộng không nới lõ giây cương, có thễ họ sẽ hứng chíu những số phận mà họ mong tránh khõi.
Trong những thập niên sau khi Liên xô sụp đỗ, giứi chóp bu trung cộng luôn luôn bí ám ãnh bỡi sự kiện nầy. Hàng trăm bãn phân tích mỗ xẽ nguyên nhân sự ta rã cũa Liên Xô.
”Giấc chiêm bao về nước Tàu” cũa họ Tập thực ra là nhằm tránh cho trung cộng cái ãc mộng cũa Liên xô.
Chĩ mấy tháng sau khi nắm quyền Tập Cẫm Bình đọc diễn văn trong nội bộ đãng than vãn cho số phần cũa Liên xô và chĩ trích Gorbachev là phãn bội và cho rằng Moscow không có ai dám đứng lên chống lại những cãi cách cũa Gorbachev. Ngày nay qua hàng loạt các vụ trấn áp, họ Tập muốn cho thấy  mình đi ngược lại vứi những đỗi mới cũa Gorbachev. Thay vì mữ cưã, họ Tập tăng thêm sự kiễm soát chống đối, kinh tế và ngay cã các phần tữ đối nghịch trong đãng.
Nhưng phãn công và trấn áp không phãi là lựa chọn duy nhứt cũa Tập.  Các tiền nhiệm cũa Tặp cẫm bình là Giang trạch Dân và Hồ Cẫm Đào đã rút bài học khác biệt từ Liên Xô. Từ năm 2000 đến năm 2008,
Trên thực tế, trong một thời gian, hai người nầy đặt định một số chánh sách nhằm nới lõng hệ thống và dè dặt cãi cách chánh tṛị trong giứi hạn.
Hai người nầy cũng cố lại các cơ cấu đãng cs tại địa phương và trắc nghiệm cạch bầu cữ chức vụ thơ ký đãng tại địa phương với nhiều ứng cữ viên. Họ cũng cho tuyễn dụng nhiều doanh nhân và trí thức vô đãng, nới rộng tầm tư vấn cũa đãng cs tàu ra tới các nhóm không cs, và làm cho các thũ tục trong bộ chánh trị ̣đãng minh bạch hơn. Hai người nầy còn cãi tiến cơ chế phãn hồi ý kiến trong nội bộ đãng, thực hiện việc thăng thưỡng theo tiêu chuẫn giá trị và lập ra hệ thống cưỡng bách huấn luyện vào lúc nữa đời làm việc cho 45 triệu cán bộ và nhân viên, thưc thi các qui chế hưu trí và luân chuyễn cać sĩ quan hai năm một lần.
Trên thực tế, cặp Giang Hồ trong một thời gian ngắn đã tìm cách thay đỗi thay vì chống lại thay đỗi. Tập Cẫm Bình thì không muốn như vậy. Từ năm 2009 (ngay cã trước khi Hồ Cẫm Đào đỗi ý và bắt đầu khép lại gọng kềm) chánh quyền lo sợ cũa trung cộng đã rút hết lại các biện pháp cãi cách trước đó (ngọi trừ việc tái huấn luyện cho cac đãng viên và cán bộ). Nhứng cãi cách nầy là con đẽ cũa Tăng Khánh Hồng, một bộ hạ cuã Giang Trạch Đông và là cựu Phó Chũ Tịch nay đà về hưu năm 2008 cu8ng bị chiến dịch chống tham nhũng cũa Tập Cẫm Bình nghi ngờ -thêm một dấu hiệu cho thấy ác cãm cũa họ Tâp đối với các phương cách có thễ cưú chữa được một chế độ ̣đang lung lay.
Một số chuyên gia cho rằng các biện pháp thô bạo cũa Tập có thễ là mỡ đầu cho một chiều hướng  nới rộng và cãi cách trong thời gia sau cũa nhiệm kỳ cũa Tập Cẫm Bình. Tui không đồng ý. Người lãnh đạo ̣đãng và chế độ cũa ông ta xem cuộc cờ chánh trị như một mất một còn. Dưới mắt cũa họ, nới lõng sự kiễm sóat là một bước tới sự tan rã và lật nhào cũa những người lãnh đạo. Tập và đồng nhóm còn tin là Mỹ tích cực dính tay vô việc phá họai ̣ãng cs tàu. Những điễm trên đây không có điễm nào cho thấy sẽ có cãi cách xâu rộng trong tương lai gần.
Chúng ta không thễ tiên đóan được khi nào trung cộng sẽ xụp đỗ, nhưng khó mà không kết luận là chúng ta đang chứng kiến giai đọan cuối. Đãng cs tàu là đã nắm quyền lâu nhất (chĩ đứng sau Bắc H̀an) và không có một đãng nào trị vì mãi mãi.
Trong tương lai, các quan sát viên theo d̃oi tình hình tại trung cộng sẽ chú tâm vào cơ cấu kiễm soát và những nhân vật được chĩ định điều hành các cơ cấu nầy. Một số lớn cã dân lẫn quan không còng ũng hộ đãng đang bõ nước ra đi, hoặc biễu lộ sự bất trung bằng cách giã bộ tuân theo lịnh cũa đãng.
Chúng ta cũng nên đễ ý đến cái ngày mà các cán bộ tuyên truyền cũa đãng và cơ quan an ninh không còn hăng say trong việc thi hành các lịnh lạc c̃a chế độ hoặc là khi những cạn bộ nầy nhãy sang hàng ngũ cũa phe chống đối giống như trong phim ”The Lives of Others” một cán bộ mật thám cũa cư quan mật vụ Stasi cũa cs  Đông Đức nãy sinh cãm tình với đối tượng theo dõi cũa anh ta. Khi màtình cãm con người  thắng cường quyền vô cãm thì đó là ngày tàn cũa đãng cs tàu bắt đầu.
Dr. Shambaugh is a professor of international affairs and the director of the China Policy Program at George Washington University and a nonresident senior fellow at the Brookings Institution. His books include “China’s Communist Party: Atrophy and Adaptation” and, most recently, “China Goes Global: The Partial Power.”
Advertisement
This entry was posted in Bình luận. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s